Nuffnang Advertisment

Monday, 20 June 2016

SISTEM BERAJA DI TANAH MELAYU

PENGENALAN

Sebelum British campur tangan di negeri-negeri Melayu, Tanah Melayu sudah mempunyai sistem pemerintahannya tersendiri iaitu sistem beraja berkuasa mutlak. Sistem pemerintahan ini bermula dengan Kesultanan Melayu Melaka sekitar tahun 1400 M yang kemudian diteruskan oleh negeri-negeri Melayu yang lain. Raja atau sultan adalah merupakan ketua pemerintah yang berkuasa dalam semua aspek seperti politik, ekonomi dan sosial. Baginda akan dibantu oleh golongan pembesar yang dilantik di peringkat pusat, wilayah dan kampung. Sistem beraja ini mulai mengalami perubahan apabila kuasa British campur tangan secara rasmi di negeri-negeri Melayu pada tahun 1874 melalui perjanjian Pangkor di Perak.

SISTEM BERAJA

          Sistem beraja pada peringkat awal adalah dipengaruhi oleh agama Hindu dan Buddha. Oleh itu, ketua kerajaannya menggunakan gelaran ‘raja’  yang berasal dalam bahasa Sanskrit. Raja dianggap sebagai keturunan dewa yang dikenali sebagai devaraja atau devasakti. Devaraja bermaksud raja dianggap wakil tuhan untuk memerintah dimuka bumi dan diberi sifat luhur dan suci sesuai dengan sifat dewa-dewa.

          Selepas kedatangan Islam, gelaran dan konsep devaraja telah berubah sesuai dengan agama Islam. Perkataan raja telah ditukar kepada Sultan atau Shah yang berasal daripada perkataan arab seperti Sultan Kedah, Sultan Terengganu, Sultan Pahang dan sebagainya. Konsep devaraja pula ditukar kepada amirul almukmini dan zillu’allah dil-‘alam yang bermaksud pemimpin bagi orang-orang mukmin. Raja dianggap sebagai wakil Allah swt untuk memerintah di muka bumi dan ini bermakna melanggar perintah raja maka ia juga telah melanggar perintah Allah swt. Raja juga dianggap sebagai ketua agama Islam.

          Dalam sistem beraja juga terdapat konsep daulat dan derhaka iaitu hasil daripada wa’adat atau perjanjian yang dibuat oleh Demang Lebar Daun dan Seri Teri Buana (Sang Sapurba). Dalam perjanjian ini, rakyat berjanji akan memberi taat setia kepada raja manakala raja pula berjanji untuk menjaga kebajikan, tidak menzalimi serta mencela rakyat.

          Perkataan daulat adalah berasal daripada perkataan arab iaitu daulah yang membawa maksud kerajaan. Apabila dibawa masuk ke dalam sosio-politik Tanah Melayu maka konsep daulat telah diperluaskan penggunaannya seperti dikaitkan dengan kesempurnaan seseorang raja, kuasa politik tertinggi raja,  serta kebolehan, keistimewaan dan kebahagian kepada seseorang raja. Tujuan konsep daulat ini diwujudkan adalah untuk memberi kuasa tertinggi kepada seseorang raja bagi membolehkan raja mengawal pembesar dan rakyatnya.

          Manakala konsep derhaka pula merujuk kepada tindakan melanggar atau ingkar perintah raja. Sesiapa yang derhaka kepada raja, maka akibatnya akan ditimpa tulah raja. Tulah bermaksud hukuman yang akan diterima secara langsung seperti hukuman bunuh atau tidak langsung berbentuk musibah, bala atau bencana.

          Kedudukan seseorang raja diperkukuhkan lagi dengan penggunaan bahasa dalam, warna diraja dan penggunaan alat kebesaran diraja. Kesemua keistimewaan ini tidak boleh digunakan oleh rakyat sama sekali dan sekiranya digunakan maka rakyat tersebut akan dihukum oleh raja. Bahasa dalam atau istana hanya boleh digunakan oleh raja dan keturunannya sahaja seperti beta, santap, beradu, bersemayan, gering, mangkat dan sebagainya. Warna diraja pula ialah warna kuning yang terdapat pada pakaian raja dan keturunannya, sarung batal, langsir istana, sapu tangan, kipas diraja dan sebagainya. Manakala peralatan diraja pula seperti tombak berabu, keris panjang, pending, kendi, ketur dan sebagainya. Alat muzik diraja pula dikenali nobat iaitu gabungan dua perkataan iaitu nau dan bah. Nobat mengandungi 9 jenis alat muzik yang dimainkan dimajlis-majlis adat istiadat diraja sahaja seperti keberangkatan raja, perkahwinan diraja, kematian diraja, menyambut kedatangan tetamu raja dan sebagainya.

          Dalam sistem beraja terdapat 3 cara penggantian takhta iaitu secara warisan, pemilihan dan penggiliran. Penggantian takhta secara warisan ialah apabila berlaku kemangkatan sultan yang memerintah maka putera sulong sultan tersebut dari keturunan pemaisuri (anak gahara) akan ditabal menjadi sultan yang baharu. Cara ini diamalkan di semua negeri Melayu kecuali Perak dan Negeri Sembilan. Penggantian secara pemilihan pula dijalankan di Negeri Sembilan kerana negeri ini mengamalkan adat Perpatih. Mengikut sistem ini, Undang Berempat akan memilih dikalangan anak raja yang berkelayakan untuk menggantikan jawatan Yang Dipertuan Besar di Negeri Sembilan. Mana-mana anak raja berpeluang menjawat jawatan ini sekiranya berjaya menembat hati pembesarnya. Manakala sistem penggiliran pula diamalkan di Perak. Mengikut sistem ini, sebelum seseorang raja itu menjawat jawatan sultan, terlebih dahulu mesti menjawat beberapa jawatan berdsarkan sistem giliran iaitu menjawat jawatan Raja Di Hilir, Raja Bendahara, Raja Muda kemudian baharulah Sultan. Mengikut sistem ini, tiga keluarga diraja berpeluang untuk menjadi sultan di Perak.

          Untuk mengelak berlakunya perebutan takhta, maka sultan yang memerintah akan melantik pemangku sultan yang memegang gelaran sebagai putera mahkota, raja muda dan Yang Dipertua Muda.


PERANAN RAJA ATAU SULTAN SEBELUM DAN SELEPAS CAMPURTANGAN BRITISH

Raja atau sultan memainkan peranan penting dalam sistem pemerintahan di Tanah Melayu. Sebelum kedatangan penjajah, sultan memainkan peranan penting dalam bidang politik, ekonomi dan sosial. Namun penguasaan penjajah British ke atas Tanah Melayu menyebabkan kuasa sultan mulai terhakis. Sebaliknya British mula memainkan peranan dalam politik, ekonomi dan sosial. Walaupun kuasa sultan kian terhakis pada zaman penjajahan British namun sultan tetap menjadi unsur penting dalam sistem pemerintahan di Tanah Melayu.

Peranan Raja sebelum penjajahan British

Politik

1. Sultan sebagai ketua kerajaan
Sultan berada pada kedudukan yang tertinggi dalam struktur pemerintahan dan pentadbiran negeri. Sultan bertindak sebagai ketua kerajaan. Sultan mempunyai kuasa mutlak dan hak sultan tidak boleh dipersoal. Rakyat tidak boleh membantah perintah sultan kerana dianggap mengingkari perintah Tuhan. Perintah sultan menjadi undang-undang. Oleh itu, perintah sultan wajib dipatuhi walaupun bertentangan dengan hukum manusia dan hukum agama.

2. Sultan berperanan dalam bidang perundangan dan kehakiman
Sultan juga berkuasa menggubal undang-undang dan berperanan sebagai ketua hakim. Segala perintah dan arahan raja serta perakuan raja, dianggap sebagai undang-undang dan baginda juga bertanggungjawab mengendali dan memutuskan hukuman daripada sekecil-kecil hukuman sehinggalah hukuman mati. Baginda juga berhak member pengampunan kepada pesalah yang dikehendaki. Baginda memelihara undang-undang dalam negeri untuk mengawal kesejahteraan rakyatnya.

3. Berkuasa melantik pembesar
Sultan berkuasa melantik sesiapa sahaja untuk memegang sebarang jawatan pembesar negeri. Baginda berhak melantik sesiapa sahaja untuk memegang jawatan Bendahara dan pembesar-pembesar yang lain. Golongan pembesar yang dilantik mestilah berwibawa supaya dapat membantu banginda dalam pentadbiran negeri. Kuat atau lebih seseorang raja atau kerajaan adalah bergantung kepada golongan pembesar yang dilantik. Baginda juga berhak memecat dan melantik penggantinya sendiri iaitu dalam kalangan putera-putera baginda.

4. Sultan menentukan hubungan diplomatik
Sebagai ketua negara, sultan bertanggungjawab mengetuai rundingan dengan ketua-ketua negara asing. Sebarang tindakan hal ehwal luar tidak sah jika dilakukan oleh pembesar tanpa kehadiran sultan. Semua perjanjian atau persetiaan dengan pihak luar tidak sah tanpa pengesahan sultan. Persetiaan dengan pihak luar perlu ditandatangani oleh 12 orang atau lebih pembesar serta ditandatangani oleh sultan

5. Sultan berperanan sebagai ketua tentera.
Sultan menjadi ketua tentera bagi negeri masing-masing. Sekiranya berlaku peperangan, sultan akan mengetuai angkatan tentera mempertahankan negara daripada serangan musuh atau menakluk negara lain.

Ekonomi

6. Sultan berkuasa mutlak ke atas sumber ekonomi.
Sultan mengambil bahagian dalam perniagaan dan mendapat keuntungan yang lumayan. Baginda berkuasa dalam soal perburuhan, hasil pertanian, perdagangan dan pemungut cukai. Sultan berperanan menyelaras sistem cukai dalam jajahan takluknya serta mempunyai hak mendapat hasil pungutan cukai negerinya. Contohnya Sultan Abdul Samad menerima hasil cukai (bijih timah) dan Kelang daripada Raja Mahdi. Sultan Pahang memperoleh cukai import yang dikenakan di Muara Sungai Pahang berjumlah $50,000 setahun. Dan segi pertanian sultan berhak mengerahkan rakyat bertani. Baginda mewakilkan urusan itu kepada para pembesar negeri.

7. Sultan berkuasa melaksanakan sistem kerah.
Melalui sistem ini rakyat dikerah melaksanakan sesuatu pekerjaan untuk sultan tanpa dibayar upah dalam tempoh masa yang tertentu. Antara pekerjaan yang terlibat ialah membina istana, menjadi tentera, membina jalan, membina jambatan, membina benteng pertahanan, membersih sungai dan sebagainya. Golongan bangsawan dikecualikan daripada sistem ini. Orang biasa yang berstatus tinggi juga dikecualikan dan sistem ini. Contoh di Kedah mereka yang dikecualikan dan sistem ini ialah golongan syed (keturunan nabi), golongan baik­-baik seperti haji, lebai, penghulu, kakitangan masjid dan orang suruhan istana. Sistem ini menunjukkan perbezaan status sosial dalam kalangan rakyat.

Sosial

8. Sultan merupakan lambang perpaduan
Raja/Sultan menjadi simbol penyatuan negara dan rakyat. Seseorang sultan sangat memerlukan sokongan dan kesetiaan rakyatnya bagi membolehkannya memerintah dengan berkesan. Kewibawaan seseorang sultan bergantung kepada kemakmuran hidup rakyatnya. Bagi mewujudkan kesetiaan rakyat terhadap sultan maka seseorang sultan itu dilambangkan dengan kuasa sakti dan mempunyai darah putih. Hak ini bertujuan untuk mengagung-agungkan seseorang sultan supaya rakyat taat setia kepada baginda. Sesiapa yang melanggar perintah sultan pula dikatakan akan mendapat tulah, seperti kemalangan dan kesengsaraan.

9. Sultan bertindak sebagai ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu.
Sultan dianggap sebagai khalifah Allah di bumi dan menjadi penaung kepada masyarakat Melayu. Sultan juga memainkan peranan penting untuk menyebarkan agama Islam di dalam negeri dan seluruh tanah jajahannya. Lantaran itulah istana memainkan peranan penting sebagai tempat penyebaran agama Islam di Tanah Melayu. Baginda juga berperanan untuk memastikan semua rakyatnya mematuhi peraturan dan larangan terhadap sesuatu adapt istiadat Melayu yang diamalkan.

PERUBAHAN PERANAN RAJA / SULTAN SELEPAS PENJAJAHAN BRITISH

1. Raja Kehilangan kuasa mentadbir
Selepas campur tangan British, British telah memperkenalkan sistem Residen. Di bawah sistem Residen, Residen merupakan kuasa yang tertinggi dalam pemerintahan di negeri-negeri Melayu. British memperkenalkan pentadbiran berbentuk birokrasi, iaitu ditadbir oleh sekumpulan pegawai. Sultan telah kehilangan kuasa mentadbir yang dinikmati sebelum ini. Walaupun sultan menjadi Presiden Majlis Negeri tetapi semua keputusan Majlis Negeri dibuat oleh residen. Sultan kehilangan kuasa sebagai ketua pentadbir. Walaupun sultan masih menjadi ketua negara, namun kuasa mentadbir berada di tangan residen. Pengenalan Persekutuan pada tahun 1896 menyebabkan sultan kehilangan kuasa. Kuasa berpusat di tangan Residen Jeneral. Raja-raja Melayu hanya berkuasa dalam soal agama dan adat istiadat orang Melayu sahaja. Kekuasaan sultan semakin tergugat apabila British memperkenalkan Malayan Union pada tahun 1946. Walaupun kuasa sultan dipulihkan semula dengan pengenalan Persekutuan 1948 tetapi kuasa sebenar masih di tangan British.

2. Raja kehilangan kuasa dalam perundangan
British memperkenalkan sistem perundangan baru. Baginda tidak lagi berkuasa menjatuhkan hukuman apabila British memperkenalkan sistem perundangan yang lebih teratur dengan melantik hakim-hakim untuk melaksanakan sistem kehakiman.

3. Raja kehilangan kekuasaan terhadap ekonomi
Setelah kedatangan British, segala urusan percukaian dan import-eksport tidak lagi berada di bawah kekuasaan sultan tetapi di tangan British. British secara beransur-ansur memperkembangkan ekonomi kapitalis dan secara beransur-ansur ekonomi tradisional terhakis.

4. Raja kehilangan hak ke atas tentera
Pada zaman penjajahan British sultan juga tidak dibenarkan mempunyai tentera sendiri. Pentadbir British telah membentuk pasukan polis dan askarnya sendiri. Hal ini bermakna bidang keselamatan terlepas daripada kekuasaan sultan. Sultan hanya memainkan peranan dalam upacara kerajaan negeri sahaja.

KESIMPULAN

Dan perbincangan di atas adalah jelas bahawa sebelum penjajahan, raja / sultan memainkan pernan yang cukup besar sama ada dalam bidang politik, ekonomi mahupun sosial. Namun kedatangan penjajah British telah merubah sistem politik, ekonomi dan sosial masyarakat Melayu tradisional di Tanah Melayu. Peranan sultan yang lebih luas dan berwibawa sebelum kedatangan penjajah telah terhakis dengan kedatangan penjajah. Kedatangan penjajah dan penguasaannya ke atas Tanah Melayu menyebabkan pengenalan sistem pentadbiran dan perekonomian baru yang menjadikan sultan kehilangan kuasa dan hanya sekadar lambang kekuasaan, kuasa sebenar di tangan Residen.



Wednesday, 4 May 2016

SUMBANGAN AL-KHAWARIZMI DALAM BIDANG MATEMATIK

Pendahuluan

Nama sebenar al-Khwarizmi ialah  Abdullah Muhammad bin Musa al-Khwarizmi. Dikenali sebagai al-khawarizmi, al-Cowarizmi, al-Ahawizmi, al-Goritmi, al-Gorismi dan al-Karismi. Merupakan ahli sains Islam yang terulung dalam ilmu matematik. Tokoh Islam yang berpengetahuan luas dalam bidang falsafah, logik, aritmetik, geometri, muzik, kejuruteraan, sejarah Islam dan kimia. Dinobatkan sebagai ‘Ahli Falak Diraja, atas sumbangan dan kajian beliau. Beliau telah diiktiraf oleh pemerintah  Abbasiyah, iaitu Khalifah Harun ar-Rasyid yang telah melantik beliau  sebagai pakar matematik dan ahli akademi matematik di Baitul Hikmah. Turut mengemaskini  sistem perpustakaan dengan menambah indeks buku-buku di perpustakaan tersebut. Contohnya, di Baitul Hikmah, beliau turut mengetuai dan mengawasi kerja-kerja penterjemahan buku-buku matematik dalam bahasa Yunani yang diperoleh daripada kerajaan Byzantine. Dilantik sebagai pengarah arkib buku di perpustakaan istana khalifah pada zaman pemerintahan Khalifah al- Ma’mun.

Isi

1. Memperkenalkan sistem nombor

Al- Khwarizmi telah memperkenalkan sistem nombor yang digunakan sehingga kini, iaitu 0,1,2,3,4,5,6.7,8 dan 9.  Angka-angka tersebut menggunakan simbol-simbol tertentu yang mewakili  nilai-nilai tertentu. Beliau merupakan individu pertama yang memperkenalkan angka’sifar’ (kosong) dan perpuluhan dalam  matematik.  Melalui angka sifar muncul nombor yang mempunyai  ‘infiniti’. Malah ‘sifar’ yang diperkenalkan oleh beliau dipinjam oleh bahasa-bahasa Eropah dengan  sebutan cifre,chiffre dan zero. Pengenalan system angka yang sistematik oleh al-Kwarizmi bukan sahaja membolehkan operasi pengiraan matematik diperluaskan meliputi operasi kuasa, log, kosinus dan sebagainya, malah membolehkan ilmu sains dan teknologi berkembang dengan lebih pesat.

2. Mempelopori ilmu algebra

Al-Khwarizmi juga dikenali sebagai Bapa al-Jabar (algebra) berikutan sumbangan beliau dalam jurusan aritmetik iaitu   al-Jabar (satu bidang matematik yang dipanggil persamaan). Contoh, karya  teragungnya, al-Jabr  wa-al-Muqabilah juga telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin pada kurun ke-12 dan menjadi rujukan di universiti di Eropah. Kesannya, melalui kaedah penggunaan simbol  yang mewakili  nombor, nilai atau pemboleh ubah, banyak masalah pengiraan dapat diselesaikan.  Secara praktiknya, masalah-masalah pengiraan yang dihadapi oleh masyarakat Islam dapat diatasi.

3. Penyelesaian permasalahan harta pusaka

Al-Khwarizmi  dapat menyelesaikan masalah praktikal yang dihadapi oleh umat Islam khususnya   pengiraan. Contohnya, pembahagiaan harta pusaka dan  perniagaan. Penggunaan konsep pemboleh  ubah juga  membantu dalam pembahagian zakat yang dapat dikeluarkan dengan mudah. Kesannya, ilmu yang diperkenalkan telah  dapat membantu mengatasi masalah pengiraan yang lebih rumit dan kompleks.

4. Geometri dan trigonometri

Al-Khwarizmi juga memberi sumbangan dalam bidang geometri dan trigonometri.  Hal ini kerana kedua-dua bidang tersebut merupakan pecahan kepada bidang matematik yang  melibatkan pengiraan. Kedua-dua cabang ilmu matematik ini juga disentuh dalam karyanya Hisab   al-Jabr wa-al-Muqabalah. Contohnya, ilmu geometri berkaitan dengan ciri dan hubungan antara titik,  garis,  sudut, permukaan dan pepejal dalam ruang. Manakala trigonometri berkaitan dengan  pengiraan  segi  tiga, sukatan sisi dan sudutnya. Kesannya, ilmu yang diperkenalkan oleh beliau dapat  membantu  mengatasi masalah pengiraan yang lebih rumit.

5. Mencipta ilmu-ilmu baharu

Beliau mencipta ilmu baharu yang belum pernah dicipta oleh pakar matematik sebelum ini.    Dalam kitab yang dihasilkan, pelbagai istilah baharu tentang ilmu diperkenalkan dan digunakan sehingga kini iaitu pemboleh ubah (x), pemboleh ubah kuasa dua dan pemalar (c). Contohnya, Al-Mukhtasar fi Hisab al-Jabr wa al-Muqabalah juga mengandungi bab-bab yang meliputi pelbagai  topik iaitu pengiraan darab, campur, tolak dan bahagi, persamaan, timbangan dan ukuran, keluasan bulatan dan segi tiga  serta isipadu bentuk piramid dan kon. Kesannya, umat Islam dikatakan mempunyai kemahiran yang tinggi dalam ilmu matematik.


Kesimpulan

Sumbangan al-Khwarizmi dalam bidang matematik telah mencerminkan kehebatan dan keunggulan tamadun Islam yang berkekalan sehingga ke hari ini dan sebagai  pemangkin kepada kemajuan orang Barat yang mendalami teori-teori yang dikemukakan oleh beliau. Selain daripada bidang matematik, al-Khwarizmi juga berjasa dalam bidang astronomi dan geografi.

(daripada skema trial terengganu 2016)


Followers

Pencipta Jalur Gemilang

Pencipta Jalur Gemilang
Beliau adalah anak kedua daripada 10 orang adik beradik. Allahyarham merupakan seorang yang sangar kreatif dan amat meminati lukisan. Sejarah Bendera Malaysia bermula pada tahun 1947 apabila pemerintah pada masa itu mengadakan pertandingan mereka cipta bendera Persekutuan Tanah Melayu. Allahyarham tidak mahu melepaskan peluang keemasan itu untuk menonjolkan bakatnya dalam bidang seni lukisan. Beliau yang pada ketika itu berusia 29 tahun bertungkus lumus menampilkan idea kreatif dan terbaik untuk menyertai pertandingan tersebut. Allahyarham menamatkan sekolah di English Collage (kini Maktab Sultan Abu Bakar) dan menghembuskan nafas terakhir pada 19 Februari 1993 iaitu 14 hari sebelum usianya genab 75 tahun di rumah keluarganya di Jalan Stulang Baru, Kampung Melayu Majidee. Walaupun beliau tiada lagi, namun kami berharap rakyat seluruh negara mengenang jasa Allahyarham yang mencipta Bendera Malaysia kebanggaan kita semua.