Nuffnang Advertisment

Sunday, 17 July 2016

PEMERINTAHAN TSAR NICHOLAS II (1894 - 1917)

Pengenalan

Tsar Nicholas II merupakan pemerintah Rusia yang terakhir. Baginda telah dilahirkan pada 18 Mei 1868 di Alexander Palace, St. Petersburg dan telah meninggal dunia pada 17 Julai 1918 ketika berumur 50 tahun. Nama sebenar baginda ialah Nicholas Alexandrovich Romanov iaitu anak kepada Tsar Alexander III Rusia. Baginda merupakan pemerintah yang lemah dan tidak berusaha untuk melaksanakan kemodenan Rusia. Pada tahun 1917, baginda telah digulingkan kerana tidak memahami masalah-masalah yang berlaku dalam pemerintahannya. Peristiwa ini dikenali sebagai Revolusi Rusia Mac 1917. Semasa hayatnya, baginda juga masih mempertahankan pemerintahan autokratik seperti yang dilakukan oleh ayahnya dan menentang kewujudan Parlimen. Dasar autokrasinya  dengan mengawal segala perkara yang berkaitan hal ehwal kerajaan pusat dan berkuasa penuh dalam bidang perundangan, pentadbiran, ekonomi dan ketenteraan. Antara perkembangan yang berlaku semasa pemerintahan Tsar Nicholas II ialah:

1. Penekanan Dalam Perkembangan Ekonomi Perindustrian

Tsar Nicholas II meneruskan perkembangan ekonomi yang telah dimulakan oleh Tsar Alexander II di Rusia. Pada tahun 1892-1903, Sergei Witte telah dilantik sebagal Menteri Komunikasi dan Pengangkutan Rusia. Kemudian, beliau telah menjawat jawatan Menteri Kewangan dan Perdagangan Rusia. Beliau adalah orang yang bertanggungjawab dalam pembangunan perindustrian di Rusia. Rusia telah membuat pinjaman modal dari Perancis untuk membangunkan bidang perindustriannya dan menggalakkan pelabur-pelabur asing melaburkan modal dalam bidang ini seperti Perancis, Britain dan Jerman. Pada tahun 1914, terdapat lebih kurang 3 juta pekerja kilang di Rusia.

Sergei telah melaksanakan perubahan ekonomi melalui pembinaan landasan kereta api ke timur menerusi projek Rentas Siberia atau Trans-Siberia dari tahun 1891-1905. Pembinaan landasan mi merupakan kunci kepada pembangunan ekonomi Rusia dan berlaku penghijrahan penduduk baharu di Siberia. Selain itu, kesan daripada pembinaan landasan kereta api telah menyebabkan berlaku perkembangan pesat dalam industri kapas, bulu, arang batu, keluli dan besi.
Perkembangan ini telah membawa kemunculan golongan pekerja dan kapitalis. Golongan kapitalis inilah yang akhirnya tidak berpuas hati dengan dasar-dasar yang dijalankan oleh Tsar Nicholas II.

2. Perkembangan Dalam Bidang Pendidikan

Dalam pembangunan pendidikan pula, peruntukannya kurang daripada bidang ekonomi. Pada tahun 1890-1900, hanya 150 juta rouble untuk pendidikan berbanding 120 juta rouble untuk pembinaan landasan kereta api setiap tahun.

Sergei telah memberi tumpuan dalam bidang pendidikan teknikal untuk memajukan ekonomi. Dengan sekolah teknik telah meningkat daripada 8 buah sekolah teknik kepada beratus-ratus buah di Kiev, Moscow, dan St. Petersburg. Keadaan ini juga telah meningkatkan kadar celik huruf daripada 20% kepada 38% pada tahun 1914.

3. Perkembangan Dalam Bidang Politik

Semasa pemerintahan Nicholas II, telah muncul beberapa parti politik seperti Parti Buruh Demokrat Rusia, Parti Revolusioner Sosial dan Parti Liberal. Kesan daripada penubuhan tersebut, pekerja-pekerja mula mengadakan mogok dan tunjuk perasaan di Rusia terutama sekali selepas penubuhan Parti Buruh Demokrat Rusia di bawah pimpinan Vladimir Ulianov (Lenin)

Tsar Nicholas II mula bimbang dengan keaadan yang berlaku lalu baginda telah menghantar ejen-ejen rahsia telah dihantar ke kilang-kilang untuk mengawal keadaan dan menguasai kesatuan tersebut. Namun dalam tempoh dua minggu ditubuhkan, pemimpin-pemimpin tersebut telah ditangkap oleh polis Rusia untuk mengelakkan penyebaran idea yang boleh menggugat kedudukannya sebagai Tsar.

4. Perkembangan Fahaman Marxisme

Penyebaran fahaman Marxisme tidak dapat dibendung walaupun Lenin telah dipenjarakan. Beliau telah menghabiskan masanya dalam penjara dengan mendalami teori Karl Marx, membaca hasil penulisan Chernyshevsky dan Nechaev. Apabila keluar dari penjara, beliau telah menyebarkan fahaman Marxisme melalui terbitan akhbar yang bernama lskra. Dengan cara ini, propaganda tersebut dapat disebarkan kepada generasi muda Rusia secara sulit.

5. Tercetusnya Perang Rusia-Jepun 1905

Semasa pemerintahan Tsar Nicholas II, tercetus peperangan antara Rusia dan Jepun pada tahun 1904. Perang ini berlaku kerana kedua-dua kuasa ingin mempertahankan kepentingan ekonomi dan pertahanan di Manchuria dan Korea. Perang mula berlaku apabila tentera Jepun melancarkan serangan terhadap kapal-kapal laut Rusia di Port Arthur pada 8 Feb. 1904. Tentera Jepun telah berjaya mengepung dan menakluki Port Arthur pada bulan Jan. 1905. Laksamana Togo telah berjaya memusnahkan angkatan laut Rusia.

Tentera darat Jepun juga telah berjaya mengalahkan tentera darat Rusia di Mukden iaitu seramai 90 000 tentera Rusia terkorban dan 40 000 berjaya ditawan. Manakala seluruh angkatan laut Rusia dari Laut Baltik Rusia telah ditumpahkan oleh Jepun dalam peperangan di Selat Tsushima pada bulan Mei 1905.

Tsar Nicholas II telah menerima tawaran Amerika untuk menjadi orang tengah bagi menamatkan perang ini. Pada tahun 1905, Jepun dan Rusia (diwakili oleh Sergei Witte) menandatangani Perjanjian Portsmouth untuk menamatkan perang. Kesan perjanjian ialah Jepun telah berjaya menguasai Port Arthur dan Korea, manakala Rusia pula telah menarik keluar tenteranya di Manchuria.

Kekalahan Rusia dalam peperangan ini telah menyebabkan rakyat Rusia mempersoalkan kekuatan tentera Rusia. Kewibawaan Tsar Nicholas II juga terjejas sebagai seorang pemimpin dan ini telah membangkitkan semangat rakyat untuk menghapuskan pemerintahan autokratik Tsar di Rusia.

6. Peristiwa Ahad Berdarah

Peristiwa Ahad Berdarah (Bloody Sunday) merupakan satu peristiwa yang menimbulkan rasa tidak puas hati terhadap pemerintahan Tsar, yang menyumbang kepada Revolusi 1905. Peristiwa ini berlaku pada 22 Januari 1905, Paderi Gapon telah mengetuai satu perarakan untuk menyampaikan memorandum kepada Nicholas II di Winter Palace yang ditandatangani oleh lebih kurang 135 000 orang.

Memorandum ini mengandungi beberapa perkara seperti menuntut kadar upah yang berpatutan, upah yang sama untuk lelaki dan perempuan, waktu bekerja lapan jam sehari, system pendidikan yang seragam, penghapusan bayaran penebusan, penubuhan kesatuan sekerja, pemilihan wakil pekerja ke lembaga tertinggi syarikat, pembentukan badan perwakilan yang dikenali sebagai Duma, menamatkan perang dengan Jepun, dan menghentikan dasar perluasan kuasa ke Timur.

Semasa perarakan tersebut sampal di istana, Tsar tidak ada dan tidak ada wakilnya untuk menerima memorandum. Perarakan tersebut telah bergerak dengan aman tetapi tentera Rusia telah menggunakan kekerasan sehingga mengakibatkan lebih kurang 130 orang terbunuh dan 299 orang tercedera. Kesannya, rakyat telah mula hilang kepercayaan dan berlaku kegiatan mogok dan tunjuk perasaan di seluruh Rusia. Amerika Syarikat dan Jerman turut mengecam tindakan Nicholas II yang menggunakan kekerasan terhadap masyarakat.

7. Peristiwa Revolusi 1905

Akibat daripada peristiwa ini, Nicholas II terpaksa mempertahankan kedudukannya yang mendapat tentangan semakin hebat daripada pekerja-pekerja industri yang melakukan demontrasi di bandar seperti St. Petersburg (160 000 orang mogok) dan Moscow (45 000 orang mogok). Kemudian, ia merebak hingga ke kawasan Novgorod, Samara, Kula, Ural dan Siberia.

Pekerja­-pekerja ini telah menubuhkan badan yang dikenali sebagai Soviet atau Majlis pada bulan Oktober untuk mempertahankan hak pekerja. Parti politik lain juga menganjurkan mogok seperti Menshevik, Bolshevik dan Revolusioner Sosialis dengan tujuan untuk mendapat sokongan daripada golongan pekerja.

Tujuan masyarakat sosial melakukan demontrasi ialah ingin mengehadkan kuasa yang dimiliki oleh Tsar. Nicholas II cuba mempertahankan pemerintahan autokratiknya walaupun dikecam oleh rakyat. Akhirnya, Sergei Witte telah menasihati Nicholas II supaya memilih sama ada pemerintahan secara diktator ketenteraan atau monarki perlembagaan. Nicholas II akhirnya bersetuju memilih monarki perlembagaan yang mengikut kecenderungan masyarakat.

8. Pembentukan Manifesto Oktober 1905

Nicholas II telah mengisytiharkan manifesto pada 17 Oktober 1905 atau dikenali sebagai Manifesto Oktober 1905 untuk menghentikan kritikan terhadap pemerintahannya. Nicholas II bersetuju dengan manifesto tersebut yang mengiktiraf hak asasi manusia atau memberikan kebebasan kepada individu seperti kebebasan bercakap, menerbit, menubuhkan persatuan dan mengadakan perhimpunan. Selain itu, Duma ditubuhkan secara sistem pengundian dan diberikan kepada semua lapisan masyarakat.

Pilihan raya bertujuan menentukan hala tuju empayar dan rakyat diberi peluang untuk pentadbiran empayar. Dengan ini, kuasa Tsar telah dihapuskan dan undang-undang hanya boleh diluluskan oleh Duma. 

Nicholas II telah berusaha melakukan pelbagai strategi untuk menyelamatkan pemerintahannya. Selain itu juga, Nicholas II cuba bertindak memansuhkan Duma walaupun Duma ingkar dan terus bersidang serta menuntut Nicholas II supaya turun takhta. Pada 15 Mac 1917, Nicholas II telah bersetuju untuk turun takhta dan menggantikan saudara kandungnya Grand Duke Michael, tetapi Grand Duke Michael belum bersedia untuk menjadi Tsar. Maka berakhirlah pemerintahan Tsar. Rusia pula telah menjadi republik pada 17 Mac 1917.



Wednesday, 13 July 2016

PEMERINTAHAN TSAR ALEXANDER III (1881 -1894)

Pengenalan

Nama sebenar Tsar Alexander III ialah Alexander Alexandrovich Romanov dan merupakan anak kedua Tsar Alexander II. Baginda dilahirkan pada 10 Mac 1845 di istana musim sejuk di St. Petersburg dan telah mati pada 1 Nov 1894 ketika berumur 49 tahun akibat kerosakan buah pinggang kesan kemalangan kereta api. Baginda telah dilantik sebagai Tsar pada 13 Mac 1881 dan dinobatkan secara rasmi pada 27 Mei 1881. Baginda meneruskan perlaksanaan pembaharuan yang dilaksanakan oleh Tsar Alexander II. Disamping itu, baginda mengambil tindakan yang bersifat agresif untuk menghalang kemaraan golongan revolusioner. Antara tindakan baginda ialah:

1. Mengenakan Kawalan Terhadap Institusi Pendidikan

Tsar mengawal institusi pendidikan dengan mengawal pentadbiran universiti dan sekolah. Guru-guru yang terlibat dengan fahaman liberal akan disingkirkan daripada jawatan tersebut. Kanak-kanak daripada kelas petani clan pekerja tidak dibenarkan belajar sehingga ke peringkat menengah.

2. Sekatan Terhadap Kebebasan Akhbar

Penerbitan akhbar secara bebas telah disekat sehingga 14 buah penerbit akhbar tempatan telah ditutup.

3. Pelantikan Kapitan Tanah

Pegawai-pegawai baharu yang dikenali sebagai Kapitan Tanah telah dilantik daripada golongan bangsawan. Mereka ini diberikan kuasa mutlak terhadap pegawai-pegawai tempatan yang lain dan boleh menyingkirkan pegawai.

4. Perubahan Dalam Zemstovs (Majlis Tempatan)

Tsar turut membuat perubahan dalam keanggotaan Zemstvo (Majlis Tempatan) dengan membawa masuk golongan Kapitan Tanah (Tuan Tanah) menganggotai Zemstvo. Golongan cerdik pandai dan guru dilarang bertanding untuk merebut kerusi Zemstvo.

5. Dasar Pengrusiaan

Dasar Pengrusiaan telah dilaksanakan di wilayah-wilayah sekitar Laut Baltik, Poland dan Finland. Semua sekolah di Poland diwajibkan mempelajari Bahasa Rusia. Begitu juga wilayah-wilayah di sekitar Laut Baltik dan Finland diwajibkan menggunakan Bahasa Rusia.

6. Perubahan Dasar Beragama

Tsar Alexander III telah melaksanakan dasar agama dengan melakukan pembaharuan untuk mempertahankan peranan dan kedudukan Gereja Ortodoks Rusia. Selain itu, sekatan juga telah dilakukan kepada Gereja Lutheran Protestan yang bergiat aktif di wilayah sekitar Laut Baltik.

7. Dasar AntiYahudi

Dasar anti Yahudi dilakukan dengan menindas pemimpin revolusi yang terdiri daripada orang Yahudi. Baginda telah melaksanakan “Undang-Undang Mei 1882”, iaitu melalui undang-undang ini orang Yahudi diharamkan mendiami kawasan luar Bandar dan menghadkan bidang pekerjaan mereka. Dasar ini telah membawa kepada peristiwa pembunuhan beramai-ramai orang Yahudi. Pelaksanaan dasar ini dapat mengalih pandangan rakyat daripada masalah yang dihadapi oleh negara. Orang Yahudi yang terlibat dalam revolusioner telah diambil tindakan yang tegas oleh Tsar Alexander III seperti membunuh, menyeksa dan membuang negeri.



Tuesday, 12 July 2016

PEMERINTAHAN TSAR ALEXANDER II (1855-1881)

Pengenalan

Nama sebenar Tsar Alexander II ialah Alexander Nikolaevich Romanov. Baginda telah dilahirkan pada 17 April 1818 di Moscow Kremlin, Moscow dan mati pada 13 Mac 1881 ketika berumur 62 tahun di Winter Palace, St. Petersburg akibat dibunuh dengan bom. Baginda merupakan anak sulong kepada Tsar Nicholas I. Tsar Alexander II mula menjadi Tsar Rusia pada 2 Mac 1855 hingga 12 Mac 1881 selepas kematian bapanya. Semasa bermulanya pemerintahan Tsar Alexander II, negara mengalami zaman kemerosotan. Baginda telah melakukan perubahan dasar pentadbirannya dengan mengamalkan dasar bertolak ansur dalam sistem pemerintahan dan lebih memberi keutamaan kepada politik. Tindakan utama baginda selepas menaiki takhta ialah menamatkan Perang Crimea yang berlaku selama 3 tahun (1853-1856). Perang ini telah menyebabkan Rusia mengalami masalah kewangan dan perbendaharaan negara defisit. Kemudian barulah beralih perhatian kepada masalah negara. Pelbagai pembaharuan yang diperkenalkan oleh baginda dalam pentadbiran. Antara pembaharuan tersebut ialah:


1. Mengisytiharkan Dikri Pembebasan Hamba

Baginda telah bertindak mengisytiharkan dikri pembebasan hamba (hamba dimiliki secara persendirian dan kerajaan pusat hendaklah dibebaskan). Golongan hamba dibebaskan untuk mengatasi masalah kekurangan tenaga buruh yang dihadapi oleh kilang-kilang kapas dan bulu di bandar-bandar besar. Alexander II telah mengeluarkan undang-undang yang dikenali sebagal Titah Perintah Emansipasi pada bulan 3 Mac 1861 dan mengikut rang undang-undang tersebut, semua hamba abdi dibebaskan.

Baginda telah membuat perubahan dalam dasar perhambaan disebabkan beberapa faktor seperti pertambahan bilangan golongan hamba dan kesan peningkatan pertanian. Golongan hamba ini terdiri daripada petani, tawanan perang dan individu bebas. Golongan petani yang tidak dapat membayar cukai dan kos sewa tanah kepada tuan tanah persendirian terpaksa mengerjakan tanah pertanian yang disewa untuk melangsaikan hutang mereka. Manakala tawanan perang pula merupakan tawanan semasa pemerintahan Ivan III, Ivan IV, Peter dan Catherine yang melaksanakan misi meluaskan empayar. Individu yang bebas akan digelar hamba sekiranya mereka berkahwin dengan keluarga hamba.

Golongan hamba merupakan aset penting kepada negara Rusia. Seramai 45 peratus penduduknya terdiri daripada hamba selain daripada petani. Peningkatan bilangan hamba yang tidak seiring dengan bidang pertanian menyebabkan berlaku penderitaan dalam hidup. Mereka terpaksa bekerja lebih masa untuk tuan tanah, membayar pelbagai cukai, melaksanakan sistem kerahan tenaga seperti membaiki istana, dan sebagainya.

Bagi petani yang bekerja di bandar, mereka terpaksa menyerahkan sebahagian gaji mereka kepada tuan tanah. Oleh kerana mereka buta huruf, maka mereka mengamalkan kaedah penanaman primitif dan tidak berdaya memajukan diri sendiri.

Ketidakpuasan layanan yang diterima daripada pemerintah telah menyebabkan berlakunya pemberontakan petani dan hamba antara 1820-an hingga 1860-an di beberapa wilayah seperti wilayah Vladimir, Riazan, Tambov, Saratov, Penza dan Vorotech. Alexander II telah mengarahkan tenteranya untuk mematahkan pemberontakan tersebut tetapi gagal. Justeru itu, baginda telah membuat perubahan dasar terhadap sistem perhambaan di Rusia.

Golongan pelajar yang menyokong idea librelisme juga memberi tekanan dan mereka mahukan perubahan yang mementingkan kebebasan individu, menghapuskan sistem perhambaan yang tidak sesuai dengan peradaban manusia dan membayar upah yang setimpal kepada hamba mengikut perkhidmatannya.


2. Meluluskan Undang-Undang Pada Tahun 1864

Alexander II telah meluluskan undang-undang pada tahun 1864 bagi melakukan perubahan dalam pentadbiran tempatan di Rusia untuk tujuan memperkukuhkan kuasanya dalam mengawal golongan bangsawan. Sebelum ini, golongan bangsawan menguasai Dewan Perhimpunan di peringkat wilayah. Baginda cuba untuk memecahkan monopoli golongan bangsawan di Dewan Perhimpunan.

Menurut undang-undang tersebut, setiap daerah daripada 34 buah wilayah akan mempunyai Majlis Perundangan Tempatan atau Majlis Daerah yang dikenali sebagai Zemstvo. Penduduk bandar dan kaum petani diberi hak untuk memilih ahli Majlis Daerah (Zemstvo). Zemstvo Daerah pula berhak memilih ahli anggota Zemstvo Wilayah. Antara peranan Majils Daerah dan Zemstvo Wilayah ialah mengutip cukai, membaiki jalan raya dan jambatan menguruskan pendidikan dan kesihatan awam, serta memilih Pegawai Undang-undang.


3. Pembaharuan Dalam Sistem Pentadbiran Undang-Undang

Alexander II telah membuat pembaharuan dalam sistem pentadbiran undang-undang di Rusia dengan menggunakan prinsip-prinsip perundangan Barat. Pentadbiran hakim dan majistret diasingkan daripada jabatan kerajaan lain. Semua rakyat menerima undang­-undang yang sama tanpa mengira taraf sosial bagi menjamin keadilan. Perbicaraan dijalankan secara terbuka clan sistem juri telah diperkenalkan. Perbicaraan kesalahan awam dan jenayah akan dipindahkan dari tangan pegawai-pegawai pentadbir kepada kuasa mahkamah.


4. Pembaharuan Dalam Bidang Ekonomi

Manakala dalam bidang ekonomi, baginda memberikan tumpuan kepada pembinaan landasan keretapi yang membantu perkembangan industri. Kesannya, ramai penduduk desa telah berhijrah ke bandar dan muncul kelas pekerja di bandar.


5. Hubungan Diplomatik

Rusia telah menjalin hubungan diplomatik yang baik dengan Perancis, lalu Perancis telah memberikan pinjaman kewangan kepada Rusia untuk membangunkan industri. Pada tahun 1914, terdapat lebih tiga juta pekerja kilang di Rusia. Oleh itu, Rusia telah berada di kedudukan kelima dalam kalangan negara industri.


6. Bidang Ketenteraan

Baginda juga memperkenalkan perubahan dalam bidang ketenteraan pada tahun 1874. Beliau mewajibkan semua kelas daripada rakyatnya berkhidmat dalam ketenteraan. Mereka akan berkhidmat dalam tentera selama 15 tahun berbanding sebelumnya selama 25 tahun. Dalam tempoh tersebut, mereka akan berkhidmat selama enam tahun sebagai tentera tetap dan lima tahun pula sebagai tentera simpanan atau sukarela.


7. Bidang Penerbitan

Dalam bidang penerbitan akhbar dan majalah, Alexander II memberikan sedikit kebebasan dan kelonggaran. Baginda telah melonggarkan penapisan terhadap akhbar-akhbar di Rusia. Kesannya, bilangan akhbar yang diterbitkan bertambah iaitu terdapat 16 buah akhbar dan 156 buah majalah bulanan berbanding di zaman Tsar Nicholas I iaitu hanya terdapat 6 buah akhbar dan 19 buah majalah sahaja. Namun begitu, pembaharuan yang dilakukan menyebabkan timbul rasa tidak puas hati dalam kalangan rakyat Rusia.


Kesimpulan

Walaupun pelbagai perubahan dilakukan oleh Tsar Alexander II, namun baginda masih mengamalkan pemerintahan secara autokrasi. Akibatnya keseluruhan rakyat Rusia tidak menerima dasar baginda dan wujud penentangan oleh golongan pelajar yang inginkan demokrasi tulen di Rusia. Selain itu, tuan tanah yang degil dan sebahagian golongan Parlimen terutamanya pegawai-pegawai yang veteran tidak memberi sokongan kepada Tsar. Gabenor Wilayah masih mempunyai kuasa pembatalan dalam Zemstvo. Bagi ahil politik pula, mereka berasa tidak puas hati apabila pesalah tidak dibicarakan mengikut sistem juri yang baharu dan golongan petani dibicarakan di mahkamah khas. Manakala Dikri pembebasan hamba tidak dapat dilaksanakan sepenuhnya seperti yang dijanjikan menyebabkan kehidupan mereka masih dalam kesusahan. Keadaan ini menimbulkan pemberontakan dan terdapat cubaan untuk membunuh Alexander II pada tahun 1866 tetapi berjaya dipatahkan. Alexander II telah mengambil tindakan tegas menangkap mereka yang mengkhianati baginda lalu dibuang ke Siberia.



Followers

Pencipta Jalur Gemilang

Pencipta Jalur Gemilang
Beliau adalah anak kedua daripada 10 orang adik beradik. Allahyarham merupakan seorang yang sangar kreatif dan amat meminati lukisan. Sejarah Bendera Malaysia bermula pada tahun 1947 apabila pemerintah pada masa itu mengadakan pertandingan mereka cipta bendera Persekutuan Tanah Melayu. Allahyarham tidak mahu melepaskan peluang keemasan itu untuk menonjolkan bakatnya dalam bidang seni lukisan. Beliau yang pada ketika itu berusia 29 tahun bertungkus lumus menampilkan idea kreatif dan terbaik untuk menyertai pertandingan tersebut. Allahyarham menamatkan sekolah di English Collage (kini Maktab Sultan Abu Bakar) dan menghembuskan nafas terakhir pada 19 Februari 1993 iaitu 14 hari sebelum usianya genab 75 tahun di rumah keluarganya di Jalan Stulang Baru, Kampung Melayu Majidee. Walaupun beliau tiada lagi, namun kami berharap rakyat seluruh negara mengenang jasa Allahyarham yang mencipta Bendera Malaysia kebanggaan kita semua.